ELEM.ir      ElmeEjtemaeiMoslemi.ir
 
سال حمایت از کالای ایرانی
 

آغاز طرح پژوهشي درآمدي جامعه‌شناختي به ادوار علوم اسلامي

درآمدی جامعه شناختی بر ادوار علوم اسلامی

ظهور اسلام مبدا تحولی بنیادین در عرصه علم بود. علاوه بر این که قرآن و روایات خود علم بودند، تشویق به علم آموزی نيز داشتند. در اين بستر مناسب علومي در زيست جهان مسلمانان ابداع شد و علومي نيز از ساير جوامع ترجمه، اسلامي و تکميل شد. اين علوم که تحت عنوان علوم اسلامي از آن‌ها ياد مي‌شود؛ علومي همچون فقه، کلام، تفسير، حديث، تاريخ، فلسفه، عرفان و علوم ادبي را در بر مي‌گيرد. تدوين تاريخ علوم مذکور به صورت‌هاي متنوعي صورت گرفته است. اما در اين منابع تاريخي اغلب به مباحث معرفتي و درون علمي پرداخته شده و کمتر بسترهاي اجتماعي، سياسي، اقتصادي مورد توجه قرار گرفته است. ديگر اين که به نقاط عطف و رشد و افول برخي از علوم مذکور خصوصا به صورت دوره‌بندي تاريخي توجهي نشده است. هرچند اين امر در خصوص فقه، فلسفه و عرفان صورت گرفته است. اما از همه مهم‌تر اين که نگاه تاريخي به اين علوم به صورت منفک از هم و گسسته صورت گرفته است. و حال اين که فهم تاريخ هر يک از اين علوم منوط به فهم روابط ميان آن‌ها از يک سو و تاثير و تاثر بستر اجتماعي سياسي از سوي ديگر است. اين خلا معرفتي موجب کج فهمي نسبت به وضعيت علمي کنوني و عدم توانايي پيش‌بيني آينده علمي جهان اسلام و ناتواني در سياست‌گذاري علمي نيز شده است. از اين‌رو در طرح پيش‌رو به دنبال تحليل جامعه‌شناختي ادوار علوم اسلامي در يک مدل پيوسته هستيم.

فهرست فصول

فصل اول:ادبيات نظري

  • بيان مسئله
  • پيشينه
  • چهارچوب نظري

فصل دوم: تاريخ حديث

  • پيشينه
  • ادوار
  • علل معرفتي رشد و افول
  • علل غير معرفتي رشد و افول

فصل سوم: تاريخ تفسير

  • پيشينه
  • ادوار
  • علل معرفتي رشد و افول
  • علل غير معرفتي رشد و افول

فصل چهارم: تاريخ کلام

  • پيشينه
  • ادوار
  • علل معرفتي رشد و افول
  • علل غير معرفتي رشد و افول

فصل پنجم: تاريخ فقه

  • پيشينه
  • ادوار
  • علل معرفتي رشد و افول
  • علل غير معرفتي رشد و افول

فصل ششم: تاريخ عرفان

  • پيشينه
  • ادوار
  • علل معرفتي رشد و افول
  • علل غير معرفتي رشد و افول

فصل هفتم: تاريخ فلسفه

  • پيشينه
  • ادوار
  • علل معرفتي رشد و افول
  • علل غير معرفتي رشد و افول

فصل هشتم: تاريخ تاريخ نگاری

  • پيشينه
  • ادوار
  • علل معرفتي رشد و افول
  • علل غير معرفتي رشد و افول

فصل نهم: تاريخ متون ترويجي

  • پيشينه
  • ادوار
  • علل معرفتي رشد و افول
  • علل غير معرفتي رشد و افول

فصل دهم: ادوار علوم اسلامي

  • دوره اول (تا سال 250): عصر حضور
  • دوره دوم (250-460): حضور کلام
  • دوره سوم (460-656): غلبه تصوف
  • دوره چهارم (656-905): شکوه فقهی
  • دوره پنجم (905-1135): فقه اجتماعی
  • دوره‌ ششم (1200-1347): رکود
  • دوره معاصر (1347- ): حضور حکمت صدرایی
  • آينده علوم اسلامي

فصل يازدهم: خاتمه و جمع‌بندي

  • خاتمه
  • پيشنهادهاي راهبردي
  • پيشنهادهاي پژوهشي